Co trzeba wiedzieć o dziedziczeniu?

USTANOWIENIE SPADKOBIERCY
Termin technicznoprawny zastrzeżony dla powołania spadkobiercy w testamencie. Jest to najważniejsze rozrządzenie testamentowe, aczkolwiek nie jedyne przyjmowane w prawie polskim. Powołanie do dziedziczenia ma szersze znaczenie, ponieważ obejmuje dwa tytuły dziedziczenia – z ustawy i testamentowe

Powołany do dziedziczenia
Można powołać każdego, kto ma zdolność do dziedziczenia, jedną lub kilka osób. Podmioty te powinny być odpowiednio zidentyfikowane. Jeśli spadkodawca powołał kilka osób, a nie wskazał udziałów, to przyjmujemy, że są powołani w częściach równych.

Jedną lub kilka osób możemy powołać do całości lub części spadku.

Spadkobierca jest powołany do całości lub do części idealnej spadku. Nie powołujemy do konkretnych przedmiotów, ale do ułamkowej części spadku. Można przyznać pewne przedmioty określonym osobom, ale dokonuje się to w drodze zapisu zwykłego lub windykacyjnego. Może dojść do sytuacji granicznych, gdy nie wiadomo, czy jest to powołanie spadkobiercy czy zapis. Takimi sytuacjami zajmuje się art. 961 k.c. Regulacja ta wchodzi w grę tylko w razie wątpliwości (to zasadnicza przesłanka). Oprócz tego muszą być spełnione przesłanki:
– Rozrządzenie obejmuje przedmioty, które wyczerpują prawie cały spadek (druga przesłanka), decyduje subiektywne przekonanie spadkodawcy. Wówczas daną osobę traktujemy jako spadkobiercę, a nie zapisobiercę.
-Jeśli składniki majątkowe przyznano kilku osobom, to uznaje się, że dziedziczą one w częściach odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów. Reguła pozwala na stwierdzenie, że mamy do czynienia z ustanowieniem spadkobiercy.

Warunek i termin
Ustanowienie spadkobiercy powinno być bezwarunkowe i bezterminowe. Jeśli takie zastrzeżenie się pojawi, to mamy do czynienia z następującymi rozwiązaniami:

  1. Warunek i termin uważamy za nieistniejący (uznajemy za niezastrzeżony)
  2. Jeśli z okoliczności lub z testamentu wynika, że bez tego zastrzeżenia spadkobierca nie byłby powołany, to powołanie spadkobiercy jest nieważne (niekoniecznie cały testament)
  3. Jeśli warunek lub termin ziścił się przed otwarciem spadku, to nie sprzeciwiamy się mu. Uznajemy skutki ziszczenia warunki lub terminu, bo wtedy nie ma już elementu niepewności.

PODSTAWIENIE
Prawo polskie wyróżnia dwa rodzaje podstawienia:

  • Zwykłe.
  • Powiernicze.

Podstawienie zwykłe (substitutio vulgaris)
Spadkodawca ustanawia w testamencie spadkobiercę podstawionego na wypadek, gdyby spadkobierca wpierw powołany (zarówno ustawowy jak i testamentowy) nie chciał lub nie mógł dziedziczyć.

Spadkobierca wpierw powołany – spadkobierca ustanowiony w testamencie lub ustawowy.
– Odrzuca spadek.
– Zrzeka się dziedziczenia.
– Nie dożył otwarcia spadku.
– Został uznany za niegodnego.
– Jako małżonek został wyłączony od dziedziczenia.
– Został wydziedziczony.

Podstawienie powiernicze (substitutio fiduciaria) – mamy tu element warunku/ terminu
Spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do przyjęcia, przechowania i przekazania spadku na rzecz oznaczonego spadkobiercy podstawionego (ostatecznego), kiedy warunek się ziści lub termin nadejdzie. W takim kształcie jest niedopuszczalne w prawie polskim, ogranicza swobodę dysponowania majątkiem spadkowym, ponadto oznacza to wprowadzenie warunku lub terminu do ustanowienia spadkobiercy.
Jeśli takie podstawienie pojawiło się w testamencie:
– Podstawienie powiernicze jest nieważne.
– Konwersja w podstawienie zwykłe – spadkobierca podstawiony będzie dziedziczył tylko wtedy, gdy wpierw powołany nie będzie chciał lub mógł dziedziczyć. Konwersja ustawowa- ostateczny spadkobierca obejmie spadek tylko wtedy, gdy ten, kto miał spadek przechować nie chce/ nie może dziedziczyć.
– Jeśli z testamentu lub okoliczności wynika, że bez tego podstawienia spadkobierca nie byłby powołany, to powołanie spadkobiercy jest nieważne.

PRZYROST
Konstrukcja występująca jedynie przy dziedziczeniu testamentowym. Ma znaczenie, jeśli w testamencie jest powołanych kilka osób, a co najmniej jedna z nich nie chce lub nie może dziedziczyć. W takim przypadku udział, który był dla niego przeznaczony rozkłada się pomiędzy pozostałych spadkobierców testamentowych, którzy chcą i mogą dziedziczyć stosownie do ich udziałów.
Przyrost jest konstrukcją dyspozytywną:
– Spadkodawca może wprowadzić podstawienie = postawienie wyłącza przyrost.
– Spadkodawca może wyraźnie wyłączyć przyrost w testamencie. Wtedy w tej części pojawia się dziedziczenie ustawowe.

Spadkodawca ma swobodę testowania (możemy powołać każdą osobę mająca zdolność do dziedziczenia), ale jest ona ograniczona przez:
– Brak testamentów działowych.
– Zakaz podstawienia powierniczego.
– Niemożliwość ustanowienia spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU

TRYB I – stwierdzenie nabycia spadku.
Jest to deklaratywne postanowienie sądu wskazujące/ potwierdzające:
– kto,
– z jakiego tytułu
– i w jakich częściach dziedziczy po danym spadkodawcy.
Postanowienie wydawane jest w postępowaniu nieprocesowym. Legitymację czynną posiada każdy, kto ma w tym interes prawny, a więc na pewno spadkobiercy, a także wykonawca testamentu, wierzyciele spadku, wierzyciele spadkobiercy.
Sąd nie jest związany treścią wniosku, z urzędu ustala kto jest spadkobiercą. Wniosek nie podlega oddaleniu.
Na etapie postępowania dochodzi do rozprawy.
Do wniosku dołącza się określone dokumenty:
1) akt zgonu
2) akty stanu cywilnego spadkobiercy
3) testament (powinien od razu trafić do sądu spadku, znacznie wcześniej niż przed wszczęciem postępowania  sadu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy)
4) ważnym dowodem jest zapewnienie spadkowe – deklaracja, zapewnienie co do tego, kto jest spadkobiercą, czy zostały jakieś inne testament; kto zdaniem wnioskującego jest spadkobiercą; jeżeli nie powziął wiadomości co do innych spadkobierców, wówczas dochodzi do postępowania konwokacyjnego- wezwanie do stawienia się w określonym terminie innych spadkobierców; jeżeli brak jest wiadomych spadkobierców, to do spadku dojdą dziedzice konieczni
Wydając orzeczenie sąd stwierdza kto i jak dziedziczy, nie zajmuje się natomiast składnikami majątku. Możliwe jest wydanie postanowienia częściowego, gdzie stwierdza się status zapisobierców windykacyjnych.
Termin na wystąpienie z wnioskiem – nie przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy już złożyli oświadczenia.

TRYB II – notarialne poświadczenie dziedziczenia
Akt poświadczenia dziedziczenia to akt notarialny, który deklaratywnie potwierdza kto, z jakiego tytułu i ważkich częściach dziedziczy po danym spadkodawcy.
Uzyskanie notarialnego poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem realizuje się w trzech etapach:
1) sporządza się protokół dziedziczenia – składa się na niego szereg oświadczeń o odrzuceniu lub przyjęciu spadku, testament, złożenie oświadczeń w przedmiocie innych znanych spadkobierców i testamentów; kluczowe jest tutaj sprawdzenie przez notariusza przesłanek pozytywnych i negatywnych. Przesłanką pozytywną jest to, że muszą stawić się wszyscy potencjalni spadkobiercy. Przesłanki negatywne:
a) W stosunku do spadku został już wcześniej sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub stwierdzenie nabycia spadku.
b) Nie stawili się wszyscy, którzy mogą wchodzić w grę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi.
c) W protokole dziedziczenia ustalono, że istniały testamenty, które nie zostały otworzone i ogłoszone lub sporządzony został testament szczególny.
d) Spadek miałby przypaść spadkobiercą ustawowym koniecznym.
e) Spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub nie posiadając żadnego obywatelstwa nie miał domicylu w Polsce.
f) W skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomość położonych za granicą.
2) jeśli nie zachodzą przesłanki negatywne – dochodzi do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia – notariusz stwierdza w nim kto, po kim i w jakich częściach dziedziczy, analogicznie do postępowania sądowego. Akt poświadczenia dziedziczenia musi być podpisany przez notariusza oraz wszystkich obecnych.
3) Zarejestrowanie aktu w ogólnokrajowym systemie teleinformatycznym prowadzonym przez notariat – Akt musi być niezwłocznie zarejestrowany. Na akcie zamieszcza się wzmiankę o zarejestrowaniu. Tylko zarejestrowany akt ma skutki jak sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

SKUTKI MATERIALNOPRAWNE

1)Domniemanie, że osoba wskazana jest spadkobiercą.

2) Skutek legitymacyjny.

3)Ochrona osób trzecich.

1)Wynika z art. 1025 § 2 k.c. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo notarialne poświadczenie (osoba wskazana w akcie/ orzeczeniu) dziedziczenia jest spadkobiercą. Jest to domniemanie wzruszalne, ale można je wzruszyć tylko poprzez wzruszenie podstawy domniemania, więc wzruszenie nie jest proste. Trzeba podważyć dokument urzędowy, co można uczynić wyłącznie w specjalnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.) o uchylenie bądź zmianę stwierdzenia nabycia spadku albo aktu notarialnego.
Art. 1025 § 3 k.c. dotyczy szczególnych, wyjątkowych sytuacji, gdy wydano zarówno akt stwierdzenia nabycia spadku jak i poświadczenie dziedziczenia – pojawia się wówczas konflikt domniemań. Wówczas silniejszą moc ma domniemanie płynące ze stwierdzenia nabycia spadku. Nie obowiązuje zasada prior tempore potior iure, nie ma znaczenia, kto pierwszy uzyskał dokument potwierdzający status spadkobiercy.


2)Art. 1027 k.c. – stwierdzenia nabycia spadku, akt poświadczenia dziedziczenia jest wyłącznym dowodem bycia spadkobiercą w stosunku do osób, które nie roszczą sobie praw do spadku. Chodzi o to, że w pewnych przypadkach (w stosunku do osób, które nie roszczą sobie praw do spadku) nie ma innego dowodu bycia spadkobiercą. A contrario- w stosunku do osób roszczących sobie prawa do spadku nie jest to wyłączny dowód bycia spadkobiercą (np. przy hereditatis petitio możemy posługiwać się testamentem, aktami stanu cywilnego).

3)Art. 1028 k.c. – jeśli osoba, która uzyskała sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia rozporządza przedmiotem należącym do spadku, w drodze czynności prawnej, na rzecz osoby trzeciej, która jest w dobrej wierze, to ta osoba trzecia jest chroniona nawet wtedy, gdy zbywca nie jest spadkobiercą (wyjątek od zasady Nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet)
– Czynność prawna (ważna)
– Rozporządzająca – osoba trzecia nabywa prawo/ zostaje zwolniona od obowiązku.
– Dobra wiara – wynika z domniemania dobrej wiary, osoba trzecia znajduje się w złej wierze, kiedy wiedziała lub mogła z łatwością się dowiedzieć, że zbywca nie jest spadkobiercą.

Nie ma znaczenia, czy nabywca wiedział o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia, czy zbycie miało charakter odpłatny czy nieodpłatny, dotyczy wyłącznie rozporządzeń pod tytułem szczególnym.
Ochrona osób trzecich dotyczy tylko rozrządzeń singularnych, czyli poszczególnymi składnikami majątku.

Przyjęcie lub odrzucenie spadku
W prawie polskim przyjęcie spadku następuje ex lege, z momentem otwarcia masy spadkowej. Przyjęcie to ma jednak charakter tymczasowy, prowizoryczny. Spadkobierca bowiem ma prawo podmiotowe kształtujące, co do opowiedzenia się, czy i jak, w jakim zakresie spadek przyjmuje. Spadkobierca utrwala sytuację prawną poprzez przyjęcie lub odrzuca sytuację prawną. Decyduje także, w jakim zakresie ten spadek przyjmuje. To prawo podmiotowe kształtujące przesądza o 2 kwestiach:
a) Rozstrzyga o porządku dziedziczenia
b) Rozstrzyga o odpowiedzialności za długi spadkowe (odpowiedzialność ta może być ograniczona/ nieograniczona)
Spadkobierca może:
1) Przyjąć spadek wprost
2) Przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza – do wysokości stanu czynnego spadku, odpowiada za długi tylko w takiej wysokości, jakiej odpowiadają aktywa spadku.
3) Odrzucić spadek w całości – przyjmuje się, że spadkodawca nie dożył chwili otwarcia spadku. Jest to oczywiście fikcja prawna. Traktujemy tę osobę, jakby nigdy nie była spadkobiercą. Za tym idzie kolejna fikcja prawna – od początku spadkobiercą był ktoś inny, czyli osoba powołana w dalszej kolejności do dziedziczenia (ta ma kolejne 6 miesięcy na złożenie oświadczenia). Zależy to od tego, czy mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym czy testamentowym oraz od konkretnej sytuacji faktycznej. Jeżeli kolejna osoba odrzuci spadek, sytuacja powtarza się aż do dziedziców konicznych, czyli gminy lub Skarbu Państwa.

Termin złożenia oświadczenia
Prawo podmiotowe kształtujące ograniczone jest terminem 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o swoim tytule powołania. Jest to termin ruchomy. Upływ terminu oznacza wygaśnięcie prawa podmiotowego kształtującego. Prawo to zostaje ukształtowane przez ustawodawcę. Zasadą jest, że niezłożenie oświadczenia będzie oznaczało przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Transmisja
Transmisja jest to instytucja prawa spadkowego, która wchodzi w grę, kiedy spadkobierca nie złoży oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie i umrze (wówczas spadek otwiera się również po nim)
Przed upływem terminu na złożenie oświadczenia, w okresie kiedy termin jeszcze nie upłynął, spadkobierca umiera.
Mamy do czynienia z trzema podmiotami:
a) Pierwotny spadkodawca.
b) Transmitent – umiera.
c) Transmitariusz – spadkobierca zmarłego spadkobiercy.
Transmitariusz decyduje o losach spadku po pierwotnym spadkodawcy i spadku po transmitenta.
Transmitariusz może (rozstrzyga o losach dwóch spadków):
1) Przyjąć oba spadki – może przyjąć spadki w takim samym zakresie lub w różnym zakresie
2) Przyjąć spadek po transmitencie i odrzucić spadek po pierwotnym spadkodawcy – nie może przyjąć spadku po pierwotnym spadkodawcy, jednocześnie odrzucając spadek po transmitencie (wystarczy, że zrezygnuje ze spadku po transmitencie)
3) Oba spadki odrzucić – jeśli odrzuca spadek po transmitencie, to jednocześnie odcina się od spadku o spadkodawcy pierwotnym
Termin do przyjęcia spadku o przyjęciu lub odrzucenia spadku po transmitencie ustalany jest na zasadach ogólnych. Termin przyjęcia lub odrzucenia spadku po pierwotnym spadkodawcy nie może skończyć się wcześniej niż termin do złożenia oświadczenia, co do spadku po transmitencie (nie ma znaczenia ile czasu zajęło transmitentowi złożenie swojego oświadczenia, termin liczy się od nowa).
Częściowe przyjęcie/ odrzucenie spadku
Zasadą jest wypowiedzenie się jednorodne, co do całości spadku lub udziału w nim. Spadku nie można częściowo przyjąć lub częściowo odrzucić. Mamy trzy wyjątki od tej zasady:
1) Jeżeli spadkobierca ma dwa tytuły powołania – swój własny i jako spadkobierca podstawiony. Wtedy spadkobierca ma pełną swobodę. Może przyjąć oba, odrzucić oba lub wybrać jeden z tytułów.
2) Jeżeli istnieje testament to można odrzucić udział z przyrostu, a przyjąć udział testamentowy. Spadkobierca może odrzucić powołanie z przyrostu, przyjmując tylko udział testamentowy, może przyjąć oba. Nie może jednak odrzucić powołania testamentowego, a przyjąć powołanie z przyrostu. Też mamy tutaj 2 tytuły powołania, ale brak pełnej swobody.
3) Styka się dziedziczenie ustawowe z testamentowym (powołanie jednocześnie i z testamentu i z ustawy):
a) Spadkobierca powołany z testamentu odrzucając spadek, powoduje przejście do dziedziczenia ustawowego. Jeżeli okaże się, że ta sama osoba powołana jest z ustawy to może ten spadek przyjąć, bo mamy do czynienia z zupełnie nową sytuacją.
b) Od początku dana osoba jest powołana z testamentu i z ustawy, np. kiedy spadkodawca w testamencie uregulował dziedziczenie tylko do części majątku.
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wpływa na ostateczny kształt porządku dziedziczenia. Wpływa także na sposób odpowiedzialności za długi. Dopiero od przyjęcia spadku lub upływu terminu możliwe jest zbycie spadku lub udziału spadkowego.
Przyjęcie spadku kończy etap prowizoryczności, z chwilą przyjęcia spadku wierzyciele będą mogli się zaspokoić z majątku spadkobiercy.
Ostatecznie dochodzimy do wniosku, że prawo polskie nie zna pojęcia spadku nieobjętego.
Charakter prawny oświadczenia:
1) jednostronna czynność prawna,
2) nieskierowana do żadnego adresata.
3) czynność o charakterze ściśle formalnym – są szczegółowe wymagania co do formy. Ważnym elementem formalnym jest to, że oświadczenie musi być złożone zawsze przed odpowiednim organem. Są nimi sąd spadku lub notariusz, ale organ nie jest adresatem. Składa się ustnie do protokołu lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Nie można przyjąć spadku per facta concludentia. Spadkobierca, który objął spadek faktycznie, a później go odrzucił rozlicza się później ze spadkobiercami ostatecznymi.
4) Aby przyjąć lub odrzucić spadek osobiście trzeba mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Oświadczenie można złożyć przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Przyjęcie spadku to czynność przekraczająca zwykły zarząd, więc w przypadku składania oświadczenia przez przedstawiciela ustawowego potrzebna jest zgoda sąd rodzinnego i opiekuńczego. W przypadku pełnomocnictwa wymagane jest pismo z podpisem urzędowo poświadczonym.
5) Czynność ta ma charakter bezwarunkowy i bezterminowy. Jako że ma kształtować porządek dziedziczenia nie może wprowadzać elementu niepewności poprzez wprowadzenie warunku lub terminu.
6) Przyjęcie lub odrzucenie spadku jest czynnością nieodwołalną, chyba że w grę wjedzie wada oświadczenia woli, wówczas możemy się uchylić od skutków
7) Niepodzielność oświadczenia – trzeba się jednoznacznie opowiedzieć co do przyjęcia/ odrzucenia spadku
Wadliwe oświadczenie
Możliwe jest wzruszenie tej czynności poprzez powołanie się na wady oświadczenia woli. Występujące wady to
a) Błąd – rozumiany jako mylne wyobrażenie o rzeczywistości lub brak wyobrażenia, dotyczy też i podstępu, bo błąd jest wynikiem podstępnego zachowania
b) Podstęp
c) Groźba
Nie może mieć miejsca pozorność ani wyzysk, ponieważ czynność nie jest skierowana do drugiej strony. Jeżeli wejdzie w grę brak świadomości lub swobody, to będziemy mieli do czynienia z nieważnością bezwzględną, poza tym zazwyczaj organ, przed którym składa się oświadczenie zauważy, w jakim stanie jest składający oświadczenie.
Przepisy części ogólnej co do zasady stosujemy przede wszystkim w zakresie przesłanek wady oraz terminu o uchyleniu się. W pewnych kwestiach pojawiają się szczególne rozwiązania prawa spadkowego:
1) Uchylenia dokonuje się przed sądem.
2) Sąd musi to zatwierdzić – musi być jednoznaczny znak, czy sąd uznaje to uchylenie, czy nie.
3) Jednocześnie trzeba się opowiedzieć, czy spadek się przyjmuje, a jeśli tak to w jakim zakresie.
4) Można się uchylić się od skutków niezłożenia oświadczenia woli, jeżeli to niezłożenie wynikało z błędu, podstępu lub groźby.
Art. 1024 KC – szczególny przypadek skargi pauliańskiej – możliwość zaskarżenia odrzucenia spadku. Wierzyciel osobisty osoby, która odrzuciła spadek, poprzez zaskarżenie odrzucenia spadku, wywołuje bezskuteczność względną – tylko w stosunku do danego wierzyciela. Nie wpływa to na porządek dziedziczenia. Ten, co odrzucił spadek nie staje się spadkobiercą. W oczach wierzyciela ten, co spadek odrzucił traktowany jest jak spadkobierca. Może więc on prowadzić egzekucję z majątku spadkowego. Termin to 6 miesięcy od dowiedzenia się, ale nie później niż 3 lata od otwarcia spadku.

POLECENIE
Polecenie – spadkodawca w testamencie zobowiązuje spadkobiercę lub zapisobiercę do określonego działania/zaniechania nie czyniąc nikogo wierzycielem.
Art. 982. Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
Konstrukcja polecenia nie tworzy węzła obligacyjnego pomiędzy zobowiązanym a jakimkolwiek podmiotem, mimo że nakłada obowiązek, przy czym może to być obowiązek zarówno o charakterze materialnym jak i niematerialnym. Ta specyficzna instytucja prawna ma głębokie korzenie historyczne i stosowana jest w takich sferach, gdzie konstrukcja zobowiązania cywilnego byłaby niecelowa lub niewłaściwa.
Polecenie ustanawia się w szczególności w celu:
1) Uczczenia pamięci spadkodawcy – np. zobowiązuję syna do zaprojektowania nagrobka.
2) Względy tradycji rodzinnej – np. zobowiązuję syna do kontynuowania prowadzenia albumu fotografii rodzinnych.
3) Korzyści dla obciążonego poleceniem – np. zobowiązuję syna do ukończenia studiów wyższych.
4) W interesie osoby trzeciej – np. zobowiązuję syna do wspierania w miarę możliwości ciotki.
5) W interesie społecznym – np. zobowiązuję syna do złożenia w depozycie muzeum rodzinnego zegara.
6) Wykonanie jakiejś czynności o innym charakterze – np. zobowiązuję syna do przejrzenia korespondencji i zniszczenia listów, które nie mają charakteru zawodowego.
Wykonania polecenia może żądać:
a) każdy ze spadkobierców,
b) wykonawca testamentu lub
c) w przypadku polecenia w interesie społecznym właściwy organ państwowy, przy czym obowiązek ten dochodzony jest w procesie
Trzeba pamiętać, że żaden z tych podmiotów nie jest wierzycielem.
W braku odmiennej woli spadkodawcy można żądać wykonania polecenia w chwili ogłoszenia testamentu, a zapisobierca lub dalszy zapisobierca obciążony poleceniem może się wstrzymać do momentu wykonania zapisu.
Jeżeli spadkobierca testamentowy obciążony poleceniem nie chce lub nie może dziedziczyć to spadkobierca ustawowy, podstawiony, czy testamentowy który uzyskał przyrost w braku odmiennej woli spadkodawcy zobowiązany jest wykonać polecenie.
Jeżeli zapisobierca obciążony poleceniem nie chce lub nie może być zapisobiercą, to spadkodawca zwolniony z obowiązku zapisu w braku odmiennej woli spadkodawcy powinien wykonać polecenie. Tą samą zasadę stosuje się do dalszego zapisobiercy.
Dominuje pogląd, że co do zasady można się domagać wykonania polecenia z użyciem przymusu państwowego. Wyjątek: jedynym beneficjentem jest obciążony – np. zobowiązanie do poddawania się okresowym badaniom.
Problem powstaje w sytuacji przedawnienia zobowiązania – ponieważ ma ono charakter naturalny trudno jest określić, czy osoba zobowiązania kiedykolwiek zwolni się z obowiązku jego wykonania.

ZACHOWEK
Zachowek jest instytucją, która ma chronić najbliższych członków rodziny. Ma stanowić kompromis pomiędzy zasadą swobody testowania a zasadą ochrony osób trzecich. We wszystkich ustawodawstwach jest przewidziana jakaś forma ochrony:
a) Rezerwa – wypracowany we Francji w oryginalnym kształcie – majątek spadkowy zostaje w sposób idealny podzielony na dwie części – część rozrządzaną i tzw. rezerwę. Ta rezerwa musi trafić do określonej grupy spadkobierców koniecznych. Część rozrządzana może być dowolnie rozporządzona w testamencie przez spadkodawcę. Wielkość rezerwy zależy od tego ile jest osób oraz kto jest uprawniony do rezerwy. Te osoby realnie dochodzą do spadku – są spadkobiercami. Odpowiadając, więc również za długi. Plusem tego systemu jest to, że rodzina dochodzi faktycznie do spadku. Jednocześnie oznacza to słabość systemu – mamy do czynienie z wielością spadkobierców, a w konsekwencji rozdrobnieniem majątku.
b) Zachowek – prawo niemieckie – mamy pewną kategorię osób. Nie dochodzą one do spadku. Uzyskują jednak one roszczenie majątkowe o zapłatę określonej sumy pieniężnej. W konsekwencji osoby te nie dochodzą do spadku, nie są spadkobiercami, nie odpowiadają za długi spadkowe. Osoby chronione stają w pozycji wierzycieli spadku. Nie mają prawa do żadnego elementu spadku. Mogą się jednak domagać spełnienia świadczenia pieniężnego. Osoby te mogą ze swojego roszczenia skorzystać, ale nie muszą (zazwyczaj rodzina nie domaga się zachowku, bo chce uszanować ostatnią wolę spadkodawcy)
W prawie polskim przyjęto system zachowku, natomiast w KC sprzed 1936 przewidywano rezerwę.
Osoby uprawnione do zachowku:
Osobami uprawnionymi do zachowku są
a) zstępni,
b) małżonek
c) i rodzice spadkodawcy (inni wstępni już nie),
jeżeli dziedziczyliby na podstawie ustawy, odwołujemy się więc do porządku dziedziczenia. To zastrzeżenie jest bardzo ważne. Po jednym spadkodawcy nigdy nie będą uprawnieni zarówno zstępni, małżonek i rodzice. Należy pamiętać, że jeżeli klasa wyższa dochodzi do dziedziczenia, to wykluczona jest klasa niższa. Jeżeli więc są zstępni, to prawo rodziców do zachowku zostaje wyłączone.
Prawo do zachowku uzależnione jest od tego, czy
1) dana osoba nie została uznana za niegodną,
2) czy małżonek nie został wyłączony od dziedziczenia,
3) czy osoba nie zarzekła się spadku
4) lub odrzuciła spadek.

Prawo do zachowku wyłącza także wydziedziczenie. Wydziedziczenie to pozbawienie w testamencie osób uprawnionych prawa do należnego im zachowku. Wydziedziczenie może się dokonać tylko w ważnym testamencie. Wymaga ono podania w ważnym testamencie przyczyny. Przyczyna musi być prawdziwa i należeć do jednej z kategorii przyczyn wymienionych w kodeksie (tutaj w grę rzadko wchodzi jednorazowe zachowanie, najczęściej pojawia się przy 2 przyczynie) :

  1. Uporczywe postępowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz wolą spadkodawcy
  2. Umyślne przestępstwa względem spadkodawcy lub osób mu najbliższych (niekoniecznie z rodziny) przeciwko życiu, zdrowiu, wolności lub rażąca obraza czci – wyrok sądu karnego wiążący sąd cywilny
  3. Uporczywe niedopełnianie przez uprawnionego obowiązków rodzinnych (określenie szersze niż obowiązki alimentacyjne)
    Jedna z tych przyczyn musi być prawdziwa i wskazana wyraźnie w testamencie.
    Negatywną przesłanką wydziedziczenia jest przebaczenie. Przebaczenie to przejaw uczuć, puszczenie win w niepamięć. Nie jest to oświadczenie woli. Nie trzeba, więc mieć pełnej zdolności do czynności prawnych. Wystarczy odpowiednie rozeznanie. Spadkodawca musi wiedzieć, co i komu przebacza. Nie musi jednak znad skutków prawnych przebaczenia.
    Niektórzy autorzy twierdzą, ze jeżeli już doszło do wydziedziczenia, to żeby odwrócić jego skutki potrzebne jest odwołanie testamentu, a nie można aktem uczuciowym odwołać testamentu, więc jednak będzie konieczna zdolność do czynności prawnych i zdolność testowania.

Wyliczenie należnego zachowku dokonuje się w kilku etapach:

  1. Ustalamy ułamek będący podstawą do obliczenia zachowka 2. Ustalamy substrat zachowku 3. Obliczmy potencjalną wartość roszczenia zachowkowego 4. Zaliczamy na poczet zachowku określone korzyści
  2. Ustalamy ułamek (udział) będący podstawą do obliczenia zachowka
    Na początku trzeba sprawdzić, jaki udział przypadałby uprawnionemu do zachowku, gdyby dziedziczył z ustawy. Musimy uwzględnić niegodnych i tych, co spadek odrzucili. Wyłącza się tych, co się zrzekli i tych, co zostali wydziedziczeni. Otrzymany ułamek mnożymy przez inny ułamek, określony w ustawie. Co do zasady mnożymy przez ½. W wyjątkowych sytuacjach przez 2/3. Wyjątkowe sytuacje następują wtedy, kiedy sprawa dotyczy małoletniego lub osoby trwale niezdolnej do pracy. Ustala się to na dzień otwarcia spadku.
    Na tym etapie otrzymujemy ułamek.
  3. Ustalamy substrat zachowku
    Obliczamy wartość stanu czynnego spadku, czyli szacujemy wartość aktywów (ustalamy wartość stanu czynnego spadku wg cen z momentu obliczania zachowka). Następnie odejmuje się stan bierny spadku (odejmujemy wartość pasywów), czyli wartość długów spadkowych, wyłączając długi wynikające z zapisów zwykłych i poleceń. Uzyskuje się więc czystą wartość spadku. Do czystej wartości spadku dolicza się darowizny dokonane za życia spadkodawcy i zapisy windykacyjne – dodajemy korzyści dodatkowe. Istnieją jednak wyjątki. Jeżeli chodzi o darowizny to nie doliczamy drobnych darowizn, przyjętych w danych warunkach. Nie dolicza się także darowizn dokonanych wcześniej niż 10 lat od otwarcia spadku dokonane na rzecz osób innych niż uprawnione do zachowku. Wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego ustala się według stanu z chwili dokonania darowizny (zapis – chwila otwarcia spadku). Według cen określa się z momentu obliczania zachowku.
    Na tym etapie otrzymujemy wartość pieniężną.
  4. Obliczamy potencjalną wartość roszczenia zachowkowego
    Mnożymy wartość uzyskaną, jako substrat zachowku przez ułamek otrzymany na pierwszym etapie. W wyniku otrzymujemy pewną wartość pieniężną, która jest potencjalną wartością roszczenia zachowkowego. (ułamek z etapu 1 x wartość pieniężna z etapu 2 = wartość roszczenia zachowkowego)
  5. Zaliczamy na poczet zachowku określone korzyści
    Zaliczamy korzyści uzyskane przez uprawionego z innych tytułów:
    a) darowizna,
    b) zapis zwykły lub windykacyjny,
    c) powołanie do spadku.
    Może się okazać, że danej osobie zachowek nie przysługuje, bo otrzymała zapis windykacyjny. Może jej przysługiwać ewentualnie roszczenie o uzupełnienie zachowku.
    Uprawiony do zachowku może być powołany do dziedziczenia. Może się zdarzyć, że przed śmiercią spadkodawca dokonał szeregu darowizn na rzecz osób trzecich większości wartościowych składników majątku lub rozporządził nimi w testamencie w postaci zapisów windykacyjnych.
    Osoby zobowiązane do zapłaty zachowku
    Zobowiązanym do zapłaty zachowku jest spadkobierca testamentowy lub ustawowy. To przeciw nim w pierwszej kolejności kierujemy roszczenie. Jego odpowiedzialność może być ograniczona. Jeżeli sam jest uprawiony do zachowku to jego odpowiedzialność za zachowki, zapisy i polecenia wynosi tylko do nadwyżki ponad swój zachowek. W pewnych sytuacjach może dojść do zmniejszenia wysokości poleceń i zapisów (dlatego tego nie odejmujemy od aktywów na etapie 2)
    Art. 1003. Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń.
    Art. 1004. § 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń następuje w stosunku do ich wartości, chyba że z treści testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy. § 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie podlega stosunkowemu zmniejszeniu.
    Art. 1005. § 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku sam jest uprawniony do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i poleceń w takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny zachowek.
    § 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
    Zobowiązanymi subsydiarnie mogą być zapisobiercy windykacyjni lub obdarowani. Odpowiadają tylko wtedy, kiedy nie można uzyskać zachowku od spadkobiercy. Odpowiadają tylko w granicach wzbogacenia wynikającego z zapisu windykacyjnego lub darowizny. Mają możliwość zwolnienia się z obowiązku zapłaty zachowku poprzez wydanie przedmiotu zapisu windykacyjnego lub darowizny (facultas alternativa). Odpowiedzialność tych osób może być ograniczona, jeżeli same są uprawione do zachowku.
    Osoba zobowiązana (zapisobierca) do zapłaty zachowku, jeżeli sama jest uprawniona z tytułu zachowku, odpowiada tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
    Jeżeli mamy kilku zapisobierców windykacyjnych to odpowiadają oni za zachowki solidarnie. Regres między nimi będzie dokonywany w proporcji do wartości otrzymanych przysporzeń.
    W przypadku obdarowanych (jeżeli nie było zapisobierców windykacyjnych) nie ma solidarności. W pierwszej kolejności zwracamy się do osoby najpóźniej obdarowanej – najbliżej w dacie śmierci.
    Przedawnienie roszczenia
    Roszczenia zachowkowe przedawniają się w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu (a w przypadku jego braku – 5 lat od otwarcia spadku). Jeżeli chodzi o roszczenia o uzupełnienie zachowku to jest to 5 lat od otwarcia spadku.

Umowa kupna-sprzedaży samochodu- na co zwrócić uwagę?

Ekstaza z powodu zakupu wymarzonego samochodu może niejednemu z nas nałożyć klapki na oczy. Dużo czasu spędzamy nad wyborem konkretnego modelu, rozmowach z właścicielem, analizowaniu stanu lakieru, jazdach testowych, a zapominamy jak ważnym elementem całego procesu jest umowa kupna-sprzedaży samochodu.

Ustawodawca nie zastrzega dla tego typu umowy formy pisemnej, może ona zostać zawarta w formie ustnej. Jeżeli decydujemy się jednak na jej spisanie to przede wszystkim umowa powinna zostać sporządzona w dwóch egzemplarzach, jedna kopia dla kupującego i jedna dla sprzedającego. Muszą być jednakowej treści , ale nie muszą być z kolei wydrukowane, np. jedna wersja może być napisana ręcznie, a druga sporządzona na komputerze. Mimo wszystko warto sporządzić umowę w formie pisemnej, ponieważ znacząco pomoże nam ona przy przerejestrowaniu samochodu na nowego właściciela. Umowa może być także zawarta za pośrednictwem upoważnionego pełnomocnika – w takim wypadku podpis jest składany przez pełnomocnika.

Przed wypełnieniem umowy należy przyjrzeć się dokumentom samochodu. Kluczowymi informacjami są: numer rejestracyjny, numer VIN oraz marka i model pojazdu. Te dane w sposób najdokładniejszy identyfikują nasz przyszły samochód. We wzorach umów dostępnych w internecie często znajdziemy pola do wpisania koloru pojazdu czy numeru silnika. Nie musimy ich uzupełniać, ale mimo wszystko radziłbym nie pozostawiać ich pustych (im dokładniejsza umowa tym lepiej). Sporządzenie umowy zaczynamy od określenia stron. Zarówno po stronie sprzedawcy jak i po stronie kupującego może być kilka osób, np. na umowie będą widnieli bracia, jeżeli sprzedawany przez nich samochód jest ich współwłasnością. Stroną umowy może być zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna. W umowie powinny znaleźć się następujące dane:

  • data sprzedaży auta (zalecam wpisanie także godzinę zawarcia umowy, rozwieje to wątpliwości odnośnie sprawcy wykroczeń drogowych);
  • jeżeli stroną jest osoba fizyczna – imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer dowodu osobistego,  PESEL;
  • jeżeli stroną jest osoba prawna – nazwa, adres siedziby, REGON;
  • przedmiot umowy czyli opis pojazdu – marka, model, rok produkcji, numer VIN (nadwozia), kolor, aktualny przebieg, numer rejestracyjny, pojemność silnika itp.
  • cenę pojazduokreślona liczbowo i słownie;
  • podpisy stron.

Częstą praktyką jest zaniżanie kwoty wpisanej na umowie z racji zapłaty niższego podatku od kupna pojazdu. Radziłbym nie iść tą drogą, ponieważ w przypadku, gdy odkryjemy jakąś istotną wadę samochodu, nie będziemy mieli żadnych podstaw, by dochodzić pełnej kwoty wydanej na auto. Co do zapewnień o stanie technicznym pojazdu- nie składajmy zapewnień, jeżeli nie mamy pewności, że to co mówimy pokrywa się ze stanem faktycznym. Poza tym warto na umowie wyszczególnić wszystkie wady czy usterki, o których nam wiadomo. Zabezpieczymy się w ten sposób przed potencjalnymi roszczeniami kupującego, ponieważ nie będzie mógł się powołać na zarzuty z tytułu rękojmi z racji tego, że wiedział o stanie pojazdu. W przypadku nie podania w umowie ceny pojazdu, staje się ona bezskuteczna (umowa jest traktowana tak jakby nigdy nie została zawarta). Dodatkowym postanowieniem może być zobowiązanie kupującego do zapłaty zaliczki lub zadatku. Nie należy utożsamiać tych pojęć. Zaliczka stanowi część ceny. Należy ją opłacić jeszcze przed wykonaniem umowy. Jeżeli umowa dojdzie do skutku to zaliczka jest zaliczana na poczet wynagrodzenia sprzedawcy. Jeżeli umowa nie dojdzie do skutku (powód nie ma znaczenia), zaliczka podlega zwrotowi, w takiej kwocie w jakiej została opłacona. Zadatek natomiast nie stanowi części sumy, którą zapłacimy za samochód i przepada w przypadku, gdy umowa nie dojdzie do skutku.

W interesie sprzedającego leży zgłoszenie w Wydziale Komunikacji urzędu, w którym jest zarejestrowany pojazd, w ciągu 30 dni, że nie jest już właścicielem pojazdu. Za niepowiadomienie nie grożą co prawda żadne sankcje, ale sprzedający nie poniesie wtedy kosztów mandatów i innych wykroczeń spowodowanych przez nowego nabywcę pojazdu, jeśli ten nie przerejestruje samochodu na siebie (kupujący musi to uczynić w ciągu 30 dni, a w chwili obecnej wywołanej przez pandemię180 dni od daty zawarcia umowy). O sprzedaży pojazdu należy także poinformować ubezpieczyciela (w ciągu 14 dni). Zabezpiecza to interes sprzedającego, który w przypadku, gdy kupujący nie dopełni niezbędnych formalności (przerejestrowania pojazdu i zgłoszenia faktu zakupu ubezpieczycielowi) nie będzie otrzymywał wezwań do zapłaty OC.

Z chwilą zawarcia umowy kupna-sprzedaży samochodu powstaje obowiązek podatkowy, który leży po stronie kupującego. Stawka podatku wynosi 2% od wartości rynkowej pojazdu. Wartość rynkową określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że przedmiot umowy nie odpowiada wartości rynkowej, to w ciągu 5 lat do końca roku, w którym zawarto umowę, może wezwać podatnika do podwyższenia wartości przedmiotu umowy. Jeśli między organem, a podatnikiem nie dojdzie do konsensusu , wówczas organ uwzględni opinię biegłego lub przedstawioną przez podatnika wycenę rzeczoznawcy. Podatnik poniesie koszt opinii biegłego, jeżeli wartość określona na podstawie jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez podatnika.

Gwarancja i rękojmia, czyli dwa miecze w rękach konsumentów

Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie przedsiębiorcy i właśnie na tą dobrowolność należałoby wskazać na samym początku. To od przedsiębiorcy zależy zakres gwarancji i to czy w ogóle gwarancja zostanie udzielona. Podmiot udzielający gwarancji to gwarant, jednak nie zawsze jest nim sprzedawca towaru. Może nim być chociażby producent, bądź dystrybutor.

Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego. Musi być ono jasne i zrozumiałe dla klienta oraz sporządzone w języku polskim. Powinny się w nim znaleźć dane adresowe gwaranta. Jeżeli nie można byłoby ich ustalić uznaje się, że jest to ten sam podmiot, który owe oświadczenie złożył. Pamiętajmy, że reklama też jest źródłem gwarancji, czyli Pani Cleo czy Pan Martyniuk, mogą ją nam zagwarantować ;).

W gwarancji powinny być zawarte przede wszystkim:

  • nazwa i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Polsce;
  • czas trwania i zasięg terytorialny ochrony gwarancyjnej;
  • uprawnienia przysługujące w razie stwierdzenia wady;
  • zapis, że gwarancja nie wyłącza i nie ogranicza uprawnień klienta wynikających z niezgodności towaru z umową.

Gwarancja może zobowiązać gwaranta do:

  • zwrotu zapłaconej kwoty,
  • wymiany rzeczy,
  • naprawy rzeczy,
  • innych usług.

Gwarant może ograniczyć możliwość złożenia reklamacji z tytułu gwarancji z uwagi na wystąpienie określonych wad towaru lub co do określonych jego części składowych.

Co jeżeli w oświadczeniu gwarancyjnym nie określono okresu ochrony? Przyjmujmy, że została ona udzielona na 2 lata.

Obowiązkiem sprzedawcy jest wydanie konsumentowi dokumentu gwarancyjnego. Paragon obok faktury czy umowy stanowi podstawę do reklamacji, lecz pamiętajmy, że sprzedawca nie może uzależniać jej przyjęcia od posiadania go. Jednak w niektórych przypadkach brak dowodu zakupu może utrudnić nam dochodzenie swoich roszczeń. Warto zwrócić uwagę, że oryginalne opakowanie nie jest warunkiem uwzględnienia reklamacji.

W momencie, gdy zostaje nam wydany z tytułu gwarancji nowy przedmiot, termin gwarancji biegnie od nowa. Warto jednak zauważyć, że w przypadku wymiany poszczególnej części z naszej rzeczy, czyli np. łożyska w deskorolce, gwarancja biegnie od nowa w odniesieniu do tej części.

Okres trwania gwarancji wydłuża się o czas, przez który konsument nie mógł korzystać z towaru w związku ze złożoną reklamacją.

Gwarant powinien wywiązać się z obowiązków gwarancyjnych w terminie określonym w gwarancji. W przypadku braku takiego terminu powinien dokonać tego niezwłocznie, nie później jednak niż 14 dni, licząc od dnia, w którym gwarant otrzymał od konsumenta wadliwy produktu lub momentu udostępnienia go w miejscu, w którym się znajduje.

Konsument składający reklamację z tytułu gwarancji jest zobowiązany dostarczyć wadliwy przedmiot na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub miejsca wydania towaru.

Rękojmia (w odróżnieniu od gwarancji nie jest czymś dobrowolnym, zapewnia ją ustawa i nie można jej wyłączyć) czyli odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne oraz prawne sprzedanego towaru.

Wada fizyczna

Zakupiony produkt:

  • nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na oznaczony w umowie cel albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
  • nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
  • nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
  • została kupującemu wydana w stanie niezupełnym;

Wada prawna

Zakupiony produkt:

  • jest własnością osoby trzeciej;
  • jest obciążony prawem osoby trzeciej;
  • decyzją lub orzeczeniem właściwego organu został ograniczony w korzystaniu lub rozporządzaniu.

Uprawnienia, które przysługują nam z tytułu gwarancji są niezależne od uprawnień wskazanych w rękojmi. Dlatego też, jeżeli nasze żądania nie zostaną uwzględnione w ramach gwarancji, nadal możemy ubiegać się o uwzględnienie żądań z tytułu rękojmi.

W odróżnieniu od gwarancji, rękojmia nie ulega wydłużeniu, jeżeli przedmiot zostanie wymieniony na nowy.

Poprzez rękojmię konsument może domagać się naprawy towaru lub wymiany na nowy, obniżki ceny lub odstąpienia od umowy. W przypadku, gdy pierwsze o co żąda konsument to obniżka ceny bądź odstąpienie od umowy sprzedawca może takiego żądania nie uznać, wtedy powinien niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunąć. Od umowy można odstąpić od razu, gdy wada jest istotna. Koszt naprawy leży po stronie sprzedawcy.

Rękojmia daje nam ochronę na okres 2 lat (w przypadku nieruchomości okres ten wynosi 5 lat). Nabywca musi jednak zgłosić szkodę w ciągu roku od jej wykrycia. W przypadku towarów używanych może zostać skrócona do roku, lecz wymagane jest wtedy poinformowanie klienta o skróconym terminie odpowiedzialności sprzedawcy.

Sprzedawca ma 14 dni na rozpatrzenie naszej reklamacji. W przypadku braku odpowiedzi, uznaje się ją za przyjętą.

Reklamować możemy nie tylko towary konsumpcyjne, ale też usługi.

Usługi mogą być wykonywane na podstawie:

  • umowy o dzieło, której rezultatem nie jest rzecz ruchoma;
  • umowy zlecenia.

Umowa o dzieło to umowa rezultatu. Wywiązanie się z umowy jest uzależnione od osiągnięcia danego celu, np rzeźbiarz zobowiązuje się stworzyć popiersie na nasz wzór-rzeźbiarz wywiąże się ze zobowiązania, gdy dostarczy nam popiersie, które będzie do nas podobne, nie może to być jakakolwiek rzeźba.

Jeżeli przedsiębiorca spóźnia się z rozpoczęciem wykonania dzieła, albo mamy usprawiedliwione podejrzenia, że nie skończy go w umówionym terminie, mamy prawo odstąpić od umowy i żądać zwrotu wpłaconych pieniędzy, pomimo tego, że czas na zakończenie dzieła jeszcze nie minął. Natomiast, jeżeli wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, możemy wezwać go do zmiany sposobu wykonania umowy i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po upłynięciu terminu możemy odstąpić od umowy lub też powierzyć wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przedsiębiorcy, który pierwotnie miał wykonać to dzieło.

Umowa-zlecenie to tzw. umowa starannego działania. Jest to świadczenie o charakterze ciągłym, które charakteryzuje się wykonywaniem usługi przez pewien dłuższy okres, np. świadczenie usług prawnych przez adwokata. W przypadku tej umowy nie mówimy o osiągnięciu jakiegoś celu. Osoba, która zobowiąże się do takiej umowy odpowiada za brak należytych starań wymaganych do właściwego wykonania powierzonych mu obowiązków. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność względem konsumenta za szkodę, którą ten poniósł w wyniku niewykonania lub nieprawidłowego wykonania zleconej usługi. Na konsumencie ciąży jednak ciężar udowodnienia, że szkoda powstała z winy przedsiębiorcy i ciężar wykazania, że związek między jej powstaniem, a działaniem lub zaniechaniem wykonawcy usługi.

Nie wiesz jak napisać reklamację? Kliknij tu i zapoznaj się z gotowymi wzorami.

Rating: 5 out of 5.